ปัจจัยที่มีผลต่อรูปแบบของผลิตภัณฑ์ผ้ามัดย้อม
ตอนที่
3 วัตถุดิบ
3. วัตถุดิบ
หมายถึง
วัสดุอุปกรณ์และเครื่องมือที่ใช้ผลิตงานหัตถกรรมผ้ามัดย้อม ได้แก่
ผ้าชนิดต่าง ๆ สีย้อมชนิดต่าง
ๆ จักรเย็บผ้า ตัวหนีบ เป็นต้น
สิ่งเหล่านี้ควรมีอยู่ในท้องถิ่นนั้น ๆ หรืออยู่ในบริเวณที่คมนาคมการขนส่งสะดวก รวดเร็ว
ทั้งนี้เพื่อลดต้นทุนในการซื้อ หรือการขนส่งวัตถุดิบ
หากนักออกแบบใช้วัตถุดิบที่มีอยู่ในชุมชนก็จะทำให้สะดวกในการขนส่งไม่เสียเวลาในการจัดหา
เช่น
ภาคใต้ของไทยไม่มีการทอผ้าฝ้ายหรือผ้าไหมในวงกว้างเหมือนภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หากนักออกแบบทำงานที่ภาคใต้ ต้องการทำมัดย้อมผ้าไหม ก็ต้องสั่งซื้อจากต่างภูมิภาค ก็ทำให้ต้นทุนการผลิตสูง
แต่หากอยู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งเป็นแหล่งผลิตผ้าไหม
นักออกแบบสามารถใช้ผ้าไหมสีอ่อนมาทำมัดย้อมและแปรรูป กรณีเช่นนี้ผลิตภัณฑ์ผ้ามัดย้อมของภูมิภาคนี้ย่อมจำหน่ายในราคาต่ำกว่าเพราะมีต้นทุนต่ำกว่า เป็นต้น
การใช้วัสดุที่มีคุณภาพสูง เช่น การทอผ้าไหมเนื้อดี การทอผ้าฝ้ายเนื้อดี นำมามัดย้อมด้วยความประณีตสูงย่อมทำให้ผลงานมีคุณค่าสูงตามคุณภาพ เมื่อนักออกแบบตัดสินใจได้ว่ากลุ่มเป้าหมายหรือตลาดของผลิตภัณฑ์ที่จะออกแบบนี้คือใคร มีพฤติกรรมการซื้ออย่างไร มีอำนาจซื้อมากน้อยเพียงใด โอกาสที่นักออกแบบจะสามารถเลือกเนื้อผ้า เทคนิคการทำมัดย้อม และคุณภาพของสีย้อมได้เหมาะสมกับชิ้นงานก็มีมากตามไปด้วย
วัตถุดิบมีผลต่อการออกแบบอย่างไร
กรณี
สีสกัดจากพืชในท้องถิ่น
แต่ละท้องถิ่นจะมีพืชต่างกัน
ดินต่างกัน สีที่สกัดได้จะมีความเข้ม และมีสีที่แตกต่างกัน มีผลต่อสีของผ้ามัดย้อมแน่นอน ส่วนสีสังเคราะห์ก็มีให้เลือกมากมาย
การอยู่ในเมืองใหญ่ย่อมมีข้าวของให้เลือกซื้อได้มากกว่าเป็นธรรมดา ซึ่งก็จะส่งผลต่อความสด ความคงทนของสี กรรมวิธีในการผลิต (ตามที่ฉลากการใช้งานของสีแต่ละชนิดบอกไว้)
กรณี
การใช้ตัวหนีบเพื่อสร้างลวดลลาย หากในท้องถิ่นมีไม้ไผ่ก็สามารถนำมาเหลาให้เป็นรูปทรงต่าง
ๆ เพื่อใช้หนีบทำดอกลายของผ้ามัดย้อม
ส่วนใหญ่หากอยู่ในเมืองมักใช้ไม่ไอศครีมที่มีขายสำเร็จในร้านเครื่องเขียน นำมาหนีบทำดอกลาย
หรือการซื้อไม้มาเลื่อยฉลุหรือเลเซอร์คัตให้เป็นรูปทรงต่าง ๆ
นำมาหนีบทำดอกลาย เป็นต้น
กรณี การใช้ผ้า ผ้ามีหลายชนิด ในจังหวัดที่มีชุมชนที่ทำมัดย้อมจำหน่าย มักจำหน่ายผ้าในราคาที่ถูกกว่าในจังหวัดที่มีความต้องการผ้าชนิดนั้นน้อยกว่า เป็นหลัก Demand / Supply ของตลาดอยู่แล้ว ผ้าในแต่ละท้องถิ่นมีให้เลือกต่างกันอยู่บ้าง เช่น
ในภาคอีสานมีผ้าไหมหลายเกรดให้เลือกนำมาทำมัดย้อม และยังมีผ้าฝ้ายหลายชนิดด้วยเช่นกัน ใน 4
จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ทำผ้าบาติกด้วยทำผ้ามัดย้อมด้วยจะมีการนำเข้าผ้าฟูจี
หรือผ้าอื่น ๆ จากมาเลเซียหรืออินโดนีเซีย
ซึ่งมีเนื้อหาที่นุ่มนวลน่าใช้อีกลักษณะหนึ่ง เหล่านี้ทำให้ผลงานผ้ามัดย้อมมีความแตกต่างกัน
กรณี แหล่งที่มาของเชื้อเพลิง และแหล่งน้ำ ในการต้มสกัดสีก็ดี ในการต้มสีสังเคราะห์ก็ดี ต้องใช้เชื้อเพลิงและน้ำเป็นหลักในการทำมัดย้อม ซึ่งสิ่งเหล่านี้มีผลต่อความคงทนของการติดสี และความสดของสีที่ปรากฏอยู่บนผ้าด้วย
กล่าวโดยสรุป การคิดสร้างสรรค์งานมัดย้อมอาจเริ่มจากคำนึงวัตถุดิบก่อนเป็นอันดับแรกก็ได้ ว่า เรามีต้นทุนวัตถุดิบอะไรบ้าง แต่ละอย่างมีคุณสมบัติข้อดีข้อด้อยอย่างไร แล้วนำมาเป็นเงื่อนไขในวางแนวความคิดในการออกแบบ หมายความว่า เมื่อเรารู้จักวัตถุดิบ เราก็คิดจากวัตถุดิบว่าจะนำมาประดิษฐ์สร้างสรรค์ผลงานอย่างไร โดยใช้จินตนาการจากตัววัตถุดิบที่เรามีนั่นเองนะจ๊ะ
แล้วพบกับบทความต่อไปนะจ๊ะ
TO BE CONTINUE
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น